Phật học phổ thông

ÐỨC PHẬT LÀ MỘT VỊ THẦY VĨ ÐẠI, MỘT NHÀ NGHỆ THUẬT SỐNG, MỘT KỸ SƯ TÂM HỒN

0 Comments 19 August 2013

P020

ÐỨC PHẬT LÀ MỘT VỊ THẦY VĨ ÐẠI,

MỘT NHÀ NGHỆ THUẬT SỐNG,

MỘT KỸ SƯ TÂM HỒN

Hải Tín

 * * *

Những học giả thông thường có hai cách nhìn đối với nhiệm vụ của một người thầy. Thứ nhất, cho rằng nhiệm vụ của người thầy ở chỗ, gợi mở sự thông minh của học trò hoặc xúc tiến phát triển tiềm năng của học trò. Như Saint Thomas chủ trương “tri thức vốn là sản phẩm của thông minh và học vấn là sự sinh trưởng của hoạt động tự thân. Vì vậy, giáo dục không những là truyền dạy hay tiếp nhận mà còn khơi ra, gợi ra, hướng dẫn, dùng tinh thần cổ vũ dưới phương thức chính đáng để vận dụng được năng lực bẩm sinh của học trò”. Cách nhìn khác cho rằng, nhiệm vụ của người thầy là truyền dạy cho học trò hệ thống tri thức, giá trị văn hóa, thái độ đạo đức v.v… Như học giả người Mỹ W.G.Bagley nghiên cứu giáo dục sư phạm nói: “Một người thầy không những chính bản thân mình có năng lực, thông hiểu văn hóa mà còn vận dụng nghệ thuật kỹ xảo và phương pháp hệ thống, đem những tinh hoa văn hóa truyền dạy cho tuổi trẻ, giúp chúng phát huy tác dụng dung hòa”.

122

Hai cách nhìn của hai học phái này, mỗi học phái chấp một bên, trong sử học giáo dục cũng đã tranh luận rất nhiều. Người trước chủ trương giáo dục là một phương thức “đưa ra”, người sau lại chủ trương giáo dục là một quá trình “tiếp nhận”. Trên thực tế hai kiến giải này vốn không có mâu thuẫn với nhau. Vì thiên kiến và chấp trước của mỗi người cho nên trở nên đối lập. Ðức Phật hơn 2500 năm trước đã thấy rằng mỗi người đều có rất nhiều năng lực tiềm tàng. Phát huy những năng lực tiềm tàng này, ngoài những nhân tố do chính mình nỗ lực, chính mình giáo dục ra còn có sự trợ giúp của hoàn cảnh bên ngoài.

Hoàn cảnh bên ngoài bao gồm: Thầy hướng dẫn tốt, sách vở, bạn tốt (trong kinh Phật gọi là “Thiện tri thức”), thiết bị học tập v.v… Thậm chí đức Phật còn ví dụ học trò là những cây non, mầm non. Thầy cô giáo là những người làm vườn. Mỗi cây non tự nó có thể lớn lên mà còn có thể phát triển thành những hình dạng khác nhau. Nhưng hình dạng thì có đẹp, có xấu, có tươi tốt, có khô héo. Nếu có người làm vườn giỏi đến chăm sóc nó, thường tưới nước, bón phân nó sẽ lớn rất nhanh và tươi tốt. Nói cách khác, tưới nước bón phân là một phương pháp và quá trình giúp cho cây non trưởng thành. Cũng vậy, giáo dục là đem tri thức tinh túy truyền đạt cho học trò và gợi mở tiềm năng của học trò hoàn toàn không có mâu thuẩn với nhau mà còn bổ sung cho nhau (tức phương thức giáo dục “đưa ra” và “tiếp nhận”).

P023

Trong kinh Pháp Hoa phẩm Dược Thảo Dụ, đức Phật đã đem căn cơ, tính tình, sở thích của học trò ví dụ như những cây cỏ bậc tiểu, bậc trung và bậc thượng. Những cây cỏ bậc tiểu ví như những học trò có căn cơ thấp, cây cỏ bậc trung ví như những học trò có căn cơ bình thường, cây cỏ bậc thượng ví như những học trò thông minh hơn người. Ðức Phật ví dụ ngài như một đám mây, giáo pháp đức Phật nói là những hạt mưa. Vì căn cơ tư chất bẩm sinh và sở thích của học trò không ai giống ai, cho nên đức Phật dùng nhiều phương pháp giáo dục khác nhau để thích ứng dẫn dắt học trò, khiến cho học trò mỗi người đều được trưởng thành trong giáo dục một cách tốt đẹp. Giáo pháp của đức Phật nói ra, mỗi học trò vì tư chất bẩm sinh khác nhau và căn cơ không đồng nhau mà cảm nhận của mỗi người cũng không giống nhau. Ðiều này giống như sau khi đám mây đã mưa, tất cả cỏ cây đều được tưới nhuần, mỗi cây hoa cỏ tùy theo nhu cầu hấp thụ của nó mà bảo tồn một lượng nước thích hợp[1].

Theo kinh Phổ Tập và Chỉ Nguyệt Lục quyển 1 ghi rằng: Sau khi thái tử Tất Ðạt Ða xuất gia và trải qua 12 năm tu hành, ngày 8 tháng 12 năm 31 tuổi, Ngài giải thoát tất cả phiền não, chứng đạo thành Phật, đạt được trí tuệ vô thượng. Sau khi đức Phật thành đạo, Ngài phát hiện tất cả chúng sanh đều có khả năng thành Phật, nhưng vì vọng tưởng và chấp trước cho nên không phát huy được tánh quang minh, tiềm năng vĩ đại và không đạt được trí tuệ viên mãn. Và đức Phật đã tư duy suốt 21 ngày, làm thế nào đem chân lý mà Ngài đạt được truyền dạy cho chúng sanh và làm thế nào giáo hóa những chúng sanh có căn cơ chậm chạp, khiến họ có cuộc sống hạnh phúc an lạc và đạt được trí tuệ cao nhất[2].

P025

Từ đó về sau đức Phật bắt đầu thuyết pháp, giáo dục, giáo hóa chúng sanh suốt 49 năm không dừng nghỉ. Ðệ tử càng ngày càng đông, học trò càng ngày càng nhiều và đức Phật diễn thuyết đủ loại giáo pháp. Từ trong rất nhiều kinh điển của đức Phật chúng ta có thể thấy được Ngài là một vị thầy vĩ đại: Vì đức Phật có thể chữa trị tất cả bệnh tật về thân tâm của chúng sanh, giúp cho con người luôn hạnh phúc, an lạc, giải thoát khỏi những thống khổ của sanh già bệnh chết. Nên trong kinh Phật thường gọi những lời Phật dạy là “Pháp dược”[3]. Vì giáo pháp đức Phật nói không có gì phá vỡ nổi, đồng thời nó có thể nghiền nát tất cả phiền não của chúng sanh, do đó trong kinh Phật thường gọi đó là “Pháp luân”[4].

Vì Ðức Phật khéo vận dụng những pháp môn phương tiện để giáo dục học trò mà còn đoạn trừ những nghi hoặc tà kiến của học trò, giải quyết những khó khăn quấy nhiễu học trò, khiến cho học trò sau khi nhận được sự giáo dục đều đạt được niềm vui an lạc không gì sánh bằng, sống một cuộc sống vui khỏe không còn lo lắng, hoài nghi. Cho nên chúng ta tôn xưng đức Phật là một “Kỹ sư tâm hồn” và “Nhà nghệ thuật cuộc sống”[5].

Vì sao chúng ta tôn xưng đức Phật là Nhà nghệ thuật cuộc sống? Có hai nguyên nhân: Nguyên nhân thứ nhất là căn cứ vào định nghĩa “nhà nghệ thuật” trong quyển giáo dục tâm lý học (Educational Psychology) của nhà tâm lý học nổi tiếng người Mỹ H.C.Lingren, nói rằng: cái gọi là “nhà nghệ thuật” chính là người giỏi về xúc tiến quan hệ giao tiếp giữa người và người, đồng thời trong quá trình giải quyết vấn đề có thể tùy cơ ứng biến, tùy nơi, tùy lúc, tùy vật, tùy người, tùy việc để xử lý một cách hợp lý. Nguyên nhân thứ hai là, chúng ta thấy rằng sinh mạng của mỗi người là một khối tài liệu nghệ thuật. Phàm những người giỏi về cuộc sống có thể đem những cảm nhận tốt đẹp nhất mà mình thể hội được truyền trao cho người khác, đều có thể gọi người ấy là “nhà nghệ thuật”. Ðối với người hiểu rõ về chân lý cuộc sống, giỏi về cuộc sống, mỗi hoạt động của người ấy đều là một tác phẩm nghệ thuật.

B-_207_a

Lý do chủ yếu để chúng ta tôn xưng đức Phật là Kỹ sư tâm hồn: Nhà giáo dục học Addison nói rằng: “Giáo dục là mài giũa tâm linh, giống như nghệ thuật điêu khắc đem hòn đá lớn điêu khắc thành vật trang sức” (what sculpture is to a block of marble, education is to the soul). Và những cảm nhận của chúng ta khi mỗi lần đọc kinh Phật cũng không khác gì một “tác phẩm điêu khắc”. Vì chúng ta hiểu rằng đức Phật giúp cho học trò xây dựng một tâm hồn khỏe mạnh và một cuộc sống vui khỏe an lạc, đồng thời nối liền tình cảm đôi bên, khiến mọi người hòa thuận sống chung với nhau, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, dũng cảm theo đuổi chân lý, từ bi yêu thương hết thảy chúng sanh. Nếu đức Phật không phải là một Kỹ sư tâm hồn vĩ đại sao có thể làm được những điều này?!

Ðức Phật không những là một vị thầy tốt mà còn là một nhà giáo dục vĩ đại. Ðức Phật không những là một vị trí giả năng thuyết thiện đạo, mà còn là một người mô phạm lấy mình làm gương. Ðức Phật không những là người chỉ đường mà còn là một người phụ trợ. Ðức Phật không những là một nhà phát hiện có sức quan sát nhạy bén mà còn là một nhà xúc tiến xây dựng phát triển nhân cách cho học trò. Ðức Phật không những là một vị truyền dạy văn hóa, mà còn là một vị cố vấn và là người bạn tốt nhất của nhân loại.

Ðức Phật làm việc nghiêm túc, thân thiện hòa đồng. Không những giỏi về hiểu biết tâm ý mọi người mà còn nhiệt tâm làm lợi ích chung. Ðức Phật không những hiểu rõ nguyên lý dạy học mà còn vận dụng đầy đủ kỹ xảo giáo dục có hiệu quả. Ðức Phật không những chú trọng phương pháp và tài liệu giảng dạy giáo dục đúng đối tượng mà còn nhấn mạnh bình xét giám định giáo dục. Ngài không những đem chân lý truyền dạy cho đệ tử mà còn chỉ ra sở trường và tiềm năng của học trò. Ôi! Một bậc Thầy vĩ đại, một Nhà nghệ thuật sống, một Kỹ sư tâm hồn!

Hải Tín

Share your view

Post a comment

© 2017 Đại bi. Powered by Wordpress.

Wordpress themes by WooThemes - Premium Wordpress Themes